Małga: wieś z kuźnicą, której już nie ma

Małga należała do najstarszych i największych wsi gminy. Pierwszy urzędowy dokument, przywilej z 25 czerwca 1403 roku, zezwalał mistrzowi hutniczemu Eckartowi prowadzić kuźnicę żelaza. Kuźnica wpływała na rozwój wsi aż do swojego upadku około 1800 roku. Znaczenie osady potwierdza wizyta wielkiego mistrza w 1450 roku. Kościół wybudowano w latach 1900-1901.

Na początku lat pięćdziesiątych XX wieku władze uznały, że Małga, Piec, Dębowiec Duży i Mały oraz kilka innych miejscowości zostaną ewakuowane pod poligon wojskowy. Jako powód podano wspieranie przez mieszkańców oddziałów zbrojnego podziemia. Ludzi wysiedlono, a wsie rozebrano; w Małdze zostawiono tylko wieżę kościelną, której wojsko używało jako punktu obserwacyjnego. Siedzibę poligonu ulokowano w Muszakach. Kot i Szuć stały się wsiami, za którymi kończyły się drogi.

Poligon zlikwidowano w latach dziewięćdziesiątych, a teren przekazano Lasom Państwowym i objęto ochroną jako rezerwat Małga. Szerszy kontekst: Jedwabno, historia w skrócie i osadnictwo w gminie.