Dźwierzuty: historia wsi i gminy w skrócie

Dźwierzuty, dawniej Swersutten, wiążą swoje początki z krzyżackim nadaniem. Około 1374 roku wielki mistrz Winrich von Kniprode przekazał rycerzowi Mentzlowi von Wildenau 250 włók ziemi wokół obecnej wsi. Rycerz około 1383 roku wzniósł obronny zamek, który miał chronić okolicę przed najazdami z Litwy. W 1399 roku we wsi działał już kościół, a w 1483 uruchomiono młyn. Do tej tradycji młyńskiej odwołuje się współczesny herb gminy. Nazwa wsi jest polonizacją staropruskiej nazwy Swersutten.

W XVII wieku Dźwierzuty miały prawo do jarmarków, a w latach 1770-1818 mieściły urząd skarbowy. Układ wsi tworzy owalnica ze stawem w środku, a późnogotycki kościół stoi na wysokiej skarpie, a po drugiej stronie osady neogotycki kościół katolicki. Na początku XX wieku miejscowość liczyła około 1250 mieszkańców i miała dwa młyny wodne oraz gorzelnię. W latach 1927-1928 zbudowano tu na owe czasy nowoczesny zespół szkolny, z toaletami, natryskami i kanalizacją.

Obecna gmina wiejska istnieje od 6 grudnia 1972 roku. W latach 1975-1998 należała do województwa olsztyńskiego, a dziś leży w powiecie szczycieńskim. Według urzędu mieszka tu około 6,5 tys. osób w 19 sołectwach (41 miejscowości), na obszarze ponad 260 km2. Krajobraz wyznaczają jeziora, od Sasku Wielkiego po Rańskie, Łęsk i Babięty Wielkie, a gospodarka opiera się na rolnictwie, turystyce i przemyśle drzewnym. Świątynie opisują wpisy kościół ewangelicki i kościół katolicki.