Jurand i Szczytno w „Krzyżakach” Sienkiewicza

Według przekazu zapisanego w powieści Henryka Sienkiewicza „Krzyżacy” (publikowanej w odcinkach w latach 1897-1900) to w szczycieńskim zamku przetrzymywano Danusię, córkę Juranda ze Spychowa, i tu upokorzony Jurand miał stoczyć walkę z Krzyżakami i zostać oślepiony. Sienkiewicz opisał szczycieński zamek jako siedzibę komtura, choć historycznie funkcjonował tu urząd prokuratora.

Warto pamiętać, że to literacka legenda miasta. Nie ma dowodów, że opisane wydarzenia miały miejsce, a powieść nie jest źródłem historycznym. Mimo to wpisała się w pamięć miejscową: po II wojnie światowej wieża ratusza została nazwana Wieżą Juranda, plac przed ratuszem placem Juranda, a nazwę nosiło także miejskie kino. W latach sześćdziesiątych XX wieku przed wejściem na dziedziniec ratusza, w symbolicznym miejscu scen z powieści, stanął pomnik Henryka Sienkiewicza autorstwa prof. Jacka Pugeta.

Sam pisarz odwiedził Szczytno w 1909 roku, o czym piszemy w haśle Szczytno i polski ruch mazurski. Zamek, o którym mowa w powieści, możesz dziś zwiedzić: patrz Zamek Krzyżacki - zwiedzanie oraz historia ruin. Miejsce pomnika opisuje hasło Plac Juranda i pomnik Sienkiewicza.