Szczytno i polski ruch mazurski: prasa, organizacje, wizyta Sienkiewicza

Dziś Szczytno kojarzy się głównie z jeziorami i zamkiem, ale w XIX wieku miało też inną rolę: według encyklopedii regionalnej od połowy stulecia było głównym ośrodkiem polskiego ruchu na Mazurach. Ludność okolicy była w dużej mierze mazurska i ewangelicka, a język polski funkcjonował w kościele, w domach i w druku.

Polskie gazety

Polskojęzyczna prasa miała w Szczytnie kilka tytułów. Najwcześniejszy, Kurek Mazurski, ukazywał się tylko w latach 1849-1850. Pod koniec stulecia wydawano Gazetę Ludową (do 1902 roku), a w XX wieku „Mazura”, wychodzącego z przerwami od 1906 do 1930 roku, i Mazurskiego Przyjaciela Ludu (1923-1928).

Organizacje

Od 1896 roku miasto leżało w zasięgu działania Mazurskiej Partii Ludowej, założonej w Ełku. W 1923 roku w Szczytnie powstała polska organizacja Zjednoczenie Mazurskie. Według niemieckiego spisu z 1945 roku Szczytno było zamieszkane w 74,5 procent przez ewangelickich Mazurów.

Wizyta pisarza

W 1909 roku, w drodze na wypoczynek do Sopotu, Henryk Sienkiewicz odwiedził w Szczytnie Kazimierza Jaroszyka, redaktora „Mazura”. Ślady związków pisarza z miastem opisujemy w hasłach Jurand i Szczytno w "Krzyżakach" oraz Plac Juranda i pomnik Sienkiewicza.

To tylko wycinek dziejów miasta; całość znajdziesz w haśle Szczytno - historia w skrócie.